Anasayfa / Ders Notları / Türkçe Fiilimsiler Konu Anlatımı ve Ders Notları

Türkçe Fiilimsiler Konu Anlatımı ve Ders Notları

Türkçe dersi fiilimsiler konu anlatımını bulabilirsiniz. Ayrıca Fiilimsiler ders notlarını pdf formatında sitemizdende indirebilirsiniz. Aşağıdaki Fiilimsiler konusunda zarf fiil, sıfat fiil ve isim fiil çekimlerini konularını bulabilirsiniz. Birçok sınavda Karşımıza gelen bu konunun iyi bilinmesi gerekmektedir. Fiilimsiler konu anlatımı ve ders notlarını pdf formatında aşağıdaki linkten tıklayarak indirebilirsiniz.

Fiilimsi: Fiillerde getirilen birtakım eklerle yapılan ve cümlede “isim, sıfat veya zarf” görevinde kullanılan sözcüklerdir. Fiilimsiler, fiillerden türerler ama türemiş halleri artık fiil değildir.

Fiilimsilerin Özellikleri;

  1. Fiilimsiler fiillerden türerler.
  2. İsim çekim eklerini alabilirler.
  3. Yan cümle oluştururlar.
  4. Olumsuz halleri vardır.
  5.  Fiil çekim eklerini almazlar.

Fiilimsiler üçe ayrılır:

1. İSİM FİİL (AD EYLEM)

Fiillere getirilen “–ma, -ış, -mak” ekleriyle yapılırlar ve cümlede isim görevinde kullanılırlar. Dünyada nasıl varlıkların ve kavramların isimleri varsa eylemlerin de isimleri vardır. İsim-fiiller bu anlamda “fiillerin ismi” görevinde kullanılırlar.

» Aşağıdaki örneklerde, koyu yazılan sözcükler isim-fiildir:

  • Babamın ömrü hep bu tarlada çalışmakla geçti.
  • Bugün okula gitmemek için babasının işyerinde çalışıyor.
  • Her sabah parkta biraz yürümeye karar verdim.
  • Ünlü sanatçının, ödül törenine gelmemesine çok kırıldık.
  • Küçük çocuk, buradan trenlerin geçişini seyrederdi.
  • Yoldaki çukurların kapatılmayışı trafiği felç etti.

NOT: Olumsuzluk eki olan “-ma” ile isim-fiil eki olan “-ma” karıştırılmamalıdır. “-ma” ekini alan sözcük bir eylemin adını belirtiyorsa isim-fiildir, bir eylemin yapılmadığını veya yapılmayacağını belirtiyorsa olumsuzluk ekidir.
NOT: İsim-fiil eki alan sözcükler bir varlığın kalıcı adı olabilir. Bunlar isim-fiil değildir, isimdir.

2. SIFAT-FİİLLER (ORTAÇ)

Fiillere getirilen “-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleriyle yapılırlar ve cümlede sıfat görevinde kullanılırlar. Fiil + -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş

Bilindiği gibi sıfatlar bir isimden önce gelerek onları niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Sıfat-fiiller de bu görevde kullanılırlar. Sıfatlardan farkları fillerden yukarıdaki eklerle türetilmeleridir.

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılan sözcükler, sıfat-fiildir.

  • Yan daireye taşınan komşumuzla çok iyi anlaştık.
  • Durakta durmayan otobüsün şoförünü şikâyet etti.
  • Burası yaşanası bir doğa parçasıydı.
  • Şiirimle ilgili anlaşılmaz yorumlar yaptılar.
  • Alışverişlerinde hep bilinir markaları tercih ederdi.
  • Eşyalarımızı buradaki tanıdık bir esnaftan aldık.
  • Yeni kaymakam, gitmedik köy bırakmadı.
  • Yapılacak yol, bizim tarlaları ikiye bölüyordu.
  • Günlüğe yazılmayacak şeyler de var elbette.
  • Olgunlaşmış elmalar ağaçlarda bizi bekliyor.
  • Sanatçının hiç yayımlanmamış öyküleri ortaya çıktı.

» Sıfat-filller, öteki sıfatlar gibi adlaşabilir:

  • Kuyrukta bekleyenler şikâyet etmeye başladı.
  • Öğretmen ödev yapmayanlara kızdı.
  • Defterine yazdıklarını bize okudu.
  • Ona söylediklerimi sana da söylüyorum.
  • Bu kitaplardan beğendiklerini alabilirsin.
  • Ben tavuğun iyice pişmişini severim.
  • Bende bu kitabın, yazarı tarafından İmzalanmışı var.
  • Tatilde okuyacaklarımı tek tek belirledim.
  • Programa katılacaklar adlarını bana yazdırsın.
  • Bu diyette yenmeyeceklerin bir listesini çıkardım.

» “-dik” ve “-acak” ekiyle kurulan sıfat-fiiller, tamlanan (iyelik) eki alabilir:

  • Anlatacağım masalı çok beğeneceksiniz.
  • Size, kalacağınız odaları gösterelim.
  • Şimdi söyleyeceklerimi aklınızdan hiç çıkarmayın.
  • Aldığım kitapların hiçbirini okumadım.
  • Orada çektiğiniz fotoğrafları çok merak ediyorum.
  • Sevdikleriniz için buradan hediye alabilirsiniz.

» Sıfat-fiiller bazen sıfat görevinde kullanılmayabilir:

  • Sabahtan beri seni aradığımı söylemediler mi?
  • Hikâyeden anladıklarımı size anlatacağım.
  • Derslerine çok çalıştığını annene söyledim.
  • Seni unutmayacağımdan emin olabilirsin.
  • Onun yakında burada işe başlayacağını duydum.
  • Bu şehri seveceğinizi sanıyorum.

NOT:-mez, -ar, -dik, -ecek, -miş” ekleri aynı zamanda kip ekleri olarak kullanılır. Bunları sıfat-fiil ekleriyle karıştırmamak gerekir. Bu ekler fiile zaman anlamı katmışsa kip ekidir, bu ekleri alan fiiller bir ismi nitelemişse veya belirtmişse sıfat-fiildir.

Dikkat!

Sıfat-fiil eklerini alan bazı sözcükler, eylemsi özelliğini yitirerek kalıcı isim olur.

  • İhtiyar adam çocuklarının geleceğini düşünüyordu.
  • Buzdolabında hiç yiyecek kalmamış.
  • Kurşunkalemle yazdığı için hep açacak taşırdı.
  • Buradaki fakir insanlara giyecek yardımı yapılacakmış.
  • Ünlü yazar, son romanının tanıtımını ilginç bir yolla yapıyor.
  • Şirketin gelirleri artınca yeni şubeler açmaya karar verdik.
  • Köyün hemen ilerisinde bir çağlayan vardı.
  • Benim bineceğim dolmuş buradan kalkıyor.
  • Bizim yaramaz, yine okulda arkadaşlarıyla kavga etmiş.

NOT: Sıfat-fiil ekini alan fiilden sonraki isim düşerse sıfat-fiiller düşen ismin yerine kullanılır. Buna “adlaşmış sıfat-fiil” denir.

  • Kuyrukta bekleyenler şikâyet etmeye başladı.
  • Öğretmen ödev yapmayanlara kızdı.
  • Defterine yazdıklarını bize okudu.
  • Ona söylediklerimi sana da söylüyorum.
  • Bu kitaplardan beğendiklerini alabilirsin.
  • Ben tavuğun iyice pişmişini severim.
  • Bende bu kitabın, yazarı tarafından İmzalanmışı var.
  • Tatilde okuyacaklarımı tek tek belirledim.
  • Programa katılacaklar adlarını bana yazdırsın.
  • Bu diyette yenmeyeceklerin bir listesini çıkardım.

3. ZARF-FİİLLER (BAĞ-FİİL)

Fiillere getirilen “-ıp, -erek, -ken, -alı, -asiye, -ınca, -madan, -maksızın, -dıkça, -dığı için, -dığında, -dığından, -casına, -ar…-maz, -a…-a ” ekleriyle yapılırlar ve cümlede zarf görevinde kullanılırlar.

Aşağıdaki cümlelerde koyu renkli sözcükler bağ-fiildir ve bunların cümleye kattığı anlamlar karşılarında verilmiştir.

-a, -e (…-a …-a, …-e …-e)

  • Köy yolunda çamurlara bata çıka ilerliyoruz. (durum)
  • Hastanın başında nöbetleşe bekliyoruz. (durum)
  • Bugün dersimiz bire on kala bitiyor. (zaman)
  • Uçağımız sekizi çeyrek geçe kalkacak. (zaman)

-ip, (-ıp, -up, -üp)

  • Masadan kalkıp yanımıza geldi. (durum)
  • Yaşlı kadın durup durup ağlıyordu. (durum)

-erek (-arak)

  • İki çocuk gülerek bize bakıyordu. (durum)
  • Ağacın dalı çatırdayarak kırıldı. (durum)

-meden (-madan)

  • Akşam olmadan işlerimizi bitirdik. (zaman)
  • Hiçbir yere uğramadan buraya gelin. (durum)

-meksizin (-maksızın)

  • Bu işte karşılık beklemeksizin çalışıyordu. (durum)
  • Bu zor durumda hiç düşünmeksizin karar verdi, (durum)

-dikçe (-dıkça, -tıkça, -tikçe)

  • Arabamız ilerledikçe köyleri bir bir geçiyoruz. (zaman)
  • Okulumu gördükçe çocukluğum aklıma gelir. (zaman)

-ince (-ınca)

  • Zil çalınca hepimiz dışarı çıktık. (zaman)
  • Film başlayınca bütün seyirciler sustu. (zaman)

-eli (-alı)

  • Ben köyden çıkalı yirmi yıl oldu. (zaman)
  • Baraj yapılalı tarlalarımız daha iyi sulanıyor. (zaman)

-ken

  • Durakta beklerken o da yanıma geldi. (zaman)
  • Merdivenleri çıkarken birden ayağım kaydı. (zaman)

…-r …-mez (…-r …-maz)

  • İzmir’e varır varmaz sizi ararım. (zaman)
  • Sen de hep bilir bilmez konuşuyorsun. (durum)

-esiye (-asıya)

  • İşleri yetiştirmek için ölesiye çalışıyordu. (durum)
  • Sevdiği yemeklerden doyasıya yerdi. (durum)

-casına (-cesine)

  • Olayı, sanki tekrar yaşarcasına anlatıyordu. (durum)
  • Her şeyi anlamışçasına yüzümüze baktı. (durum)

Dikkat!

» Bazı sözcükler bağ-fiil eki almış görünse de bağ-fiil olmayabilir.

  • Burada kimseyle tartışmadan çalışmalısın.
  • Bu tartışmadan bir sonuç çıkmayacağı ortada.

NOT: Zarf-fiiller cümleye “durum veya zaman” anlamı katabilir. Zarf-fiil ekini alan sözcük “nasıl” sorusuna cevap veriyorsa durum, “ne zaman” sorusuna cevap veriyorsa zaman anlamı katar.
Sorularda “Zarf-fiil hangisinde cümleye farklı bir anlam katmıştır?” veya “Hangisinde farklı bir görevde kullanılmıştır?” ifadelerinigördüğümüz zaman zarf-fiil ekini alan sözcüğün “nasıl” veya “ne zaman” sorularından hangisine cevap verdiğini bulmamız gerekir.

 

Hakkında admin

Siz değerli takipçilerimiz için en kaliteli ve yararlı kaynakları araştırıp bulan; Ücretsiz PDF, Ders Notları, Ünüversite Bölümleri Hakkında Geniş Bilgi,Sınav Soruları, Denemeler, Ders Slaytları, Güncel Bilgiler ve Güncel Eğitim Haberlerini paylaşmaktayım.

Ayrıca Kontrol Edin

MEB Sınavla Öğrenci alacak Liseleri açıkladı ve Sınav Tarihleri Belli oldu

Milli Eğitim bakanlığı sınavla öğrenci alacak liseleri açıkladı. Sınav tarihi ise 2 Haziran olarak duyuruldu …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir