Anasayfa / Ders Notları / Türkçe Ders Notları / Paragrafta Anlam Konusu Anlatımı

Paragrafta Anlam Konusu Anlatımı

Türkçe dersi paragrafta anlam konu anlatımını bulabilirsiniz. Ayrıca sitemizden paragrafta anlam ders notlarını pdf formatında  indirebilirsiniz. Aşağıdaki paragrafta anlam konusunda paragrafta yapı (giriş,gelişme,sonuç bölümleri),paragrafta anlatıcı tipler,paragrafta anlatıcı tipler,paragrafta bakış açıları,olay paragrafının temel unsurları,paragrafta anlatım özellikleri konularını bulabilirsiniz. Birçok sınavda karşımıza gelen bu konunun iyi kavranması gerekmektedir. Paragrafta anlam konu anlatımı ve ders notlarını pdf formatında aşağıdaki linkten tıklayarak indirebilirsiniz.

KONU:“Parçada/paragrafta ne anlatılıyor?” sorusunun cevabı konudur. Genelde birkaç sözcükten oluşur. Cümle biçiminde değildir. “Anne sevgisi, sağlıklı yaşam..” vb…

Konu bulunurken şunlara dikkat edilmelidir:

Parçada en çok tekrar edilen sözcükler üzerinde yoğunlaşılmalıdır.

Konu genelde giriş bölümünde verilir, bu nedenle ilk cümlelere dikkat edilmelidir.

Konu, parçanın tamamını kapsar nitelikte olmalıdır. Ancak konuyu ararken genellemeye gidilmemelidir. Konu, mümkün olduğunca parçayı da kapsayıcı şekilde daraltılmalıdır.

TEMA: Bir sanat eserinin merkezinde yer alan temel duygu ve düşünce demektir. Konu ile karıştırılmaması gerekir. Konu somutken, tema soyuttur. Tema genel, konu ise daha özeldir.Örneğin “sevgi, ölüm, ayrılık…” birer tema, “Sevginin toplum yaşamındaki yeri” ise konudur.Şiirde Tema: Şiirde dile getirilen duygu, düşünce ve hayale tema denir.
ANA FİKİR (ANA DÜŞÜNCE): Yazarın yazıyı yazma amacı, bize öğretmek istediği şeydir. Ana düşünceyi bulmak için “Parçada/paragrafta yazar ne anlatmak istiyor?” sorusunu sorabiliriz.
Ana düşünce bir cümle biçiminde olur.  “Gelişmek için kitap okumalıyız” gibi…
Tüm paragrafı kapsayan genel bir yargı bildirir. Parça okunduğunda varılan ortak düşüncedir.
İlk ve son cümle ana fikir olabilir. Ancak ana fikir genelde sonuç bölümünde bulunur. Ana fikir
paragrafta hiç yazmıyorsa paragrafın genelinden çıkarım yapılır.
Ana düşünceyi bulmak için şunlara dikkat edilmelidir:
Önce konu bulunmalı, yazarın konuyu ele alış amacının ana düşünce olduğu unutulmamalıdır.
“kısaca, sonuçta, oysa, bence, özetle, çünkü, ama” vb. ifadelerden sonra ana düşünce gelebilir
Parçada atasözü veya örnek varsa, örnekten önceki yargı ve atasözü ana fikri verebilir.
Olumsuz cümleler ve olasılık (ihtimal) cümleleri ana fikir olamaz.
YARDIMCI DÜŞÜNCELER (YARDIMCI FİKİRLER): Ana fikri desteklemek için sıralanmış küçük düşüncelerdir. Ana fikir yardımcı fikirlerin toplamıdır. Bir parçada bir ana fikir, birçok yardımcı fikir vardır. Paragraf içindeki her bir cümlenin ana fikri o paragrafın yardımcı fikirlerinden biridir.
Parçada sayı olarak birden fazladır. Genellikle gelişme bölümünde yer alırlar.
Ana düşüncenin sınırlarını çizer. Ana düşüncenin anlaşılmasını sağlayıcı niteliktedir.
Parçayı tam olarak kapsamaz. Olumsuz sorularının çoğu yardımcı fikirlerle ilgilidir.
ANAHTAR KELİMELER: Henüz paragrafı okumamış birine gösterildiğinde paragrafın konusu ve içeriği hakkında doğru fikir veren kelimelerdir.
PARAGRAFIN BAŞLIĞI: Paragrafın konusunu en iyi biçimde yansıtan kelime ya da kelimeler metnin başlığı olabilir. Yani metnin başlığını bulmak için konuyu doğru anlamak gerekir.

PARAGRAFTA YAPI (GİRİŞ-GELİŞME-SONUÇ BÖLÜMLERİ)

-GİRİŞ: Ayrıntılara girmeden konunun/düşüncenin tanıtıldığı bölümdür. Çoğu kez paragrafın konusunu, bakış açısını ortaya koyan cümlelerdir. Giriş cümleleri “ Ama, fakat,ancak, oysa çünkü… ” gibi ifadelerle başlamaz. Bu tür ifadeler diğer bölümlerde bulunur.Örnek; Tek başına tecrübe hiçbir zaman yetmez.

– GELİŞME: Giriş bölümünde ortaya konan düşüncenin/konunun geliştirilip örneklendiği cümlelerdir. Genelde birden fazla cümleden oluşur. Yardımcı düşünceler genelde bu bölümde bulunur. En uzun bölümdür.Örnek;“Akıl yaşta değil baş-tadır” demiş ataları-mız. Çünkü tecrübenin yıllar içinde öğrendiğini yetenek kolayca yapar.

-SONUÇ: Konunun/düşüncenin bir sonuca bağlandığı bölümdür. Sonuç cümleleri “demek ki, demek oluyor ki, anlaşılıyor ki, öyleyse” gibi bağlayıcı ifadelerle başlar. Genellikle tek cümledir. Paragrafın küçük bir özeti gibidir. Ana fikir genelde bu bölümdedir.Örnek;Demek ki: “Yetenek tecrübeden çok daha önemlidir.” diyebiliriz.

PARAGRAFTA ANLATICI TİPLER
– 3. KİŞİ ANLATIMI (“O” AĞZI): Olayların tamamen anlatıcının kontrolünde olduğu, anlatıcının her türlü detayı bildiği veya dışarıdan gözlemlediği anlatım türüdür. Genellikle fiiller 3. Tekil kişiyle çekimlenmiştir. En çok kullanılan anlatıcı tipidir.
» “Kapıya doğru yürüdü. Kapıyı yavaşça açtı. İçeri girdi. Evin çok düzenli olduğunu gördü.”
-1. KİŞİ ANLATIMI (“BEN” AĞZI): Olaylar anlatıcı tarafından yaşanıyormuş izlenimi vardır. Anlatıcı yaşadıklarını ve deneyimlerini öne çıkarır. “Ben” kavramı ön plandadır ve fiiller genellikle 1.tekil kişide çekimlenmiştir.
» “Kapıya doğru yürüdüm. Kapıyı yavaşça açtım. İçeri girdim. Evin çok düzenli olduğunu gördüm.”

PARAGRAFTA BAKIŞ AÇILARI
KAHRAMAN BAKIŞ AÇISI: Olayların, kahramanlardan biri tarafından anlatıldığı bakış açısıdır. Bu bakış açısında birinci kişi ağzı kullanılır. Anlatıcı yalnızca kendi aklından geçeni bilir, diğer kişileri gördüğü kadar anlatır.
» Babam her sabah biz uyanmadan, karanlıkta kalkıyor, hiçbir şey yemeden ekmeğini alıp yola çıkıyordu. Hava kararırken yalıdan dönen toplayıcılarla o da dönerdi. Her gün altı liraya kadar gündelik alıyordu galiba.
GÖZLEMCİ BAKIŞ AÇISI: Bu anlatımda anlatıcı, gördüklerini kamera sessizliğiyle aktarır. Anlatıcı kahramanlardan daha az şey bilir, hikâyedeki kişilerin aklından geçenleri bilmez, nesnel bir tavır takınır.
» Adamın biri bir göletin başında oturmuş etrafı seyrediyordu. Bir köpek dikkatini çekti. Köpek, su içmek için
gölete geliyor ama suda yansımasını görüp korkuyordu ama sonunda susuzluğa dayanamadı ve kendini suya attı.
HAKİM (TANRISAL / İLAH) BAKIŞ AÇISI: Bu bakış açısında anlatıcı kahramanların psikolojik hallerini, aklından geçenleri ve anlatılan yerin özelliklerini zaman ve mekan engeli tanımadan bilir. Anlatım, 3. kişi “o” ile yapılır.
» Yol yürümekle bitmiyordu. Ali çok yorulmuştu. Ne kadar çok susadığını fark etti.

OLAY PARAGRAFININ TEMEL UNSURLARI

OLAY: Kahramanların yaşadığı olaylardır. Genelde bir olay etrafında birçok olay gerçekleşir. Örnek Paragraf 2’de Olay  Hoca’nın komşusuna ip vermemek için bahane uydurması
ZAMAN: Olayın gerçekleştiği zamandır, cümlelerdeki zaman ifade eden kelime veya eklerden anlaşılır. Olay, metnin uzunluğuna göre bir ya da birden fazla zamanda, bazen de belirsiz bir zamanda gerçekleşebilir. Örnek Paragraf 2’nin Zamanı  Belirsiz
MEKÂN/YER: Parçada anlatılan olayın gerçekleştiği yer veya yerledir. Çoğu metinde olaylar birden fazla mekânda gerçekleşir. Mekânın anlatımı sırasında betimlemelere sıkça başvurulur. Örnek Paragraf 2’nin Mekânı Nasrettin Hocanın evi
KAHRAMANLAR: Metinde anlatılan olayların başından geçtiği ya da olaylardan etkilenen karakterledir. Metnin türüne göre kahramanlar insan dışı varlıklar da olabilir.
Ana Karakterler: Metnin asıl karakterleridir. Olay bu kişi veya kişilerin etrafında gerçekleşir. Bu karakterlerin
olaylar karşısındaki duygu ve düşünceleri detaylı olarak anlatılır.
Yardımcı Karakterler: Olayın gelişmesinde etkisi olmayan ayrıntılı olarak anlatılmayan karakterledir.
Örnek Paragraf 2’nin Kahramanları  Ana Karakter: Nasrettin Hoca Yardımcı Karakter: Komşu

PARAGRAFTA ANLATIM ÖZELLİKLERİ

Yazar parçanın anlatımında kullanılabilen veya yazının taşıdığı ya da taşıması gereken nitelikleri ifade etmeye yarayan bazı kavramlardır. Kısaca bir paragrafın taşıması gereken genel özelliklerdir:
A-AÇIKLIK: Bir cümlenin ya da metnin kolayca anlaşılabilir olmasına açıklık denir. Bir cümleden iki farklı anlam çıkıyorsa veya o cümle hiç anlaşılamıyorsa açıklık ilkesine uyulmamıştır.
**Anlatımın açık olmaması, anlatım bozukluğuna neden olur.(Şiirler hariç) Açıklığı bozan unsurlar şunlardır:
Edebi sanatlar, sözcüğün yanlış yerde kullanılması, uzun ve karmaşık cümleler ,karşılaştırmalarda yapılan yanlışlıklar, zamirlerin açıkça belirtilmemiş olması, virgülün eksikliği veya yanlış kullanılması, yanlış anlamda kullanılan sözcükler
B-YALINLIK (SADELİK): Anlatımın süsten (söz sanatları, ağır sözcükler ve özenli uzun cümlelerden) uzak olmasıdır. Yalın bir metnin dil ve ifadesi sade yani süssüzdür. Yalınlık üslup ile ilgilidir.
»Dünyanın her türlü nimetini, güzelliğini bırakıp bu dünyadan göçüp gitti. (Süslü anlatım)Öldü.(Yalın Anlatım)
C-DURULUK: Anlatımda, gereksiz ek ve sözcüğün bulunmamasıdır. Aşağıdaki durumlar duruluk ilkesini bozar:
Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması: »Sağlığım da sıhhatim de çok iyi. (Sağlık ve sıhhat eş anlamlı)
Cümlede gereksiz sözcüklerin kullanılması: »Gizli sırlarımı söyleme. (Sır zaten gizli olur.)
Eklerin gereksiz kullanılması: »Birçok şehirlerde bulundum.(Birçok sözcüğü çoğul olduğu için “-ler” eki
gereksizdir.)
D-ÖZLÜLÜK(YOĞUNLUK): Az sözle çok şey anlatmaktır. Gerekli olduğu kadar sözcük kullanarak okuyucuyu düşündüren, onun söylenenlerden yola çıkarak çağrışımlara ulaşmasına olanak veren, derinliği ve anlam yoğunluğu olan anlatım, özlü bir anlatımdır. Atasözleri ve özdeyişler(vecizeler) özlü anlatıma örnektir.

E-DOĞALLIK(İÇTENLİK): Gerçeklik duygusunu zedeleyici ve yadırgatıcı olmayan, yapaylıktan uzak anlatım; doğal bir anlatımdır.
Doğallık bir duygu ya da düşünceyi içten geldiği ya da olduğu gibi anlatmadır. Ancak doğallık, sanat yapmama, basitlik ve
sıradanlık da demek değildir. Duygu ve düşünceler samimi bir şekilde aktarılır.
F- AKICILIK: Akıcılık, anlatımın pürüzsüz olması, hiçbir engele uğramadan akıp gitmesi demektir.
Anlatımın akıcılığını engelleyen durumlar şunlardır:
Gereksiz ek, hece veya sözcükler: »Öğrencilerin başarısına ilgilenmek gerekir. Başarısıyla söyleyiş zorluğuna neden olan ses akışını bozan ses veya sözcükler: »Biri doru biri ak iki at arabaya koşulmuş. Anlamı bilinmeyen veya söylenmesi güç sözcükler: »Aşağıdaki artikülasyonları yapalım.
G- ÖZGÜNLÜK: Yazarın dil ve anlatım bakımından farklı olması, kimseye benzememesi, yeni, kendine özgü, orijinal ve yenilikçi
olması gibi anlamları ifade eder. Özgünlük anlatımın içeriğinde ya da biçiminde olabileceği gibi her ikisinde de olabilir.
Aşağıdaki cümleler yazarın özgün olduğunu ifade eden cümlelerdir:
» Halit Ziya, romanlarında hiçbir sanatçının dile getirmeyeceği çatışmaları anlatmıştır.
» Bir roman yazmanın 1001 yolu vardır; 1002’ncisini ise yazarımız eklemiştir.
Ğ-ÜSLUP(BİÇEM): Yazarın, dil ve anlatım biçimidir. Yazarın dili nasıl kullandığından, anlatımının nasıl olduğundan bahsediliyorsa
ile ilgili bilgi verilmiştir..
H-İÇERİK: Metinde ne anlatıldığından, yani konudan bahsediliyorsa içerik ile ilgili bilgi verilmiştir.

Hakkında nisan

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir